بررسی علل بروز بدحجابی و راهکارهای مقابله با آن
طهورا نوروزی (رئیس اداره عفاف و حجاب مرکز اجتماعی وزارت کشور) در آغاز گفت: «حجاب و عفاف در دنیا دارای منشا سیاسی، هدفی اقتصادی و شیوهای اجتماعی است و تحت عنوان فرایند جدایی زنان از حجاب برنامه ریزی میشود و اگر بخواهیم این اصل را در جامعه ترویج دهیم، نیازمند تعریفی اجتماعی از حجاب و عفاف هستیم.»
وی ادامه داد: «تا زمانیکه در مخاطب احساس نیاز نشود، بایدها و نبایدهای دینی در حوزه حجاب منتقل نمیگردد؛ این گفتمان باید در سطح جامعه ابجاد شود که افراد بر اساس احساس نیاز خود در اجتماع به حجاب پناه آورند.»
نوروزی خاطرنشان ساخت: «نمیتوان در حوزه حجاب و عفاف برنامهریزی کرد، اما تاثیرات خانواده را نادیده گرفت. در صورتیکه طرحهای بسیاری در حوزه حجاب در کشور اجرایی میشود که باید با رویکرد خانواده به آنها نگریست. متاسفانه رسانه نیز با رویکرد غیرمستقیم مسائلی را ترویج میدهد که آسیب مستقیم آن را در جامعه میبینیم.»
وی ضمن تاکید بر مشکلات حوزه مد و لباس در کشور، اظهار داشت: «طراحان مد با شاخصهای لباس ایرانی آشنا هستند و ممکن است از شاخصههای پوشش اسلامی بیاطلاع باشند، در این بین وزارت ارشاد تنها ناظر بر اجرای بندهای قانون ساماندهی مد و لباس است و نمیتوان این وزارت خانه را تنها مقصر در کوتاهی وظایف این حوزه دانست.»
نوروزی تاکید کرد: «عفاف و حجاب نیازمند عزم و نگاهی ملی است و اگر عملکرد نهادهایی چون صداوسیما، وزارت ارشاد و… نسبت به یکدیگر منفعلانه است، بدلیل عدم رسیدن به یک فهم مشترک در حوزه عفاف و حجاب است.»
وی این گفته مسئولان که کار فرهنگی نیازمند عملکردی طولانی مدت است را بدلیل شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت دانست و گفت: «جنگ نرم نشان داد که کار فرهنگی مبتنی بر اقداماتی کوتاه مدت است؛ در حوزه حجاب و عفاف دستگاههای اقتصادی، فرهنگی، نظارتی و… نقش دارند ولی مبنای برنامه ریزی مدیران سلیقهای است به همین دلیل اثر بخشی برنامههای آنان کاهش مییابد.»
وی خاطرنشان کرد: «در بحث ترویج فرهنگ حجاب باید بر خاصیتهای دینی تمرکز کرد، اما ما به ناقلهای معضلات فرهنگی در کشور اهمیت نمیدهیم؛ مثلا در فضای بومی شهرهای کوچک، سیستم گسترده دانشگاه آزاد را وارد کردهایم که تاثیرات غیر مستقیم و آسیب زایی در ترویج بدحجابی خواهد داشت.»
حجتالاسلام مهدی جمالی (مشاور معاون هنری وزارت ارشاد) در بخشی دیگر، حجاب را مفهومی وابسته به فرهنگ دانست و گفت: «اگر حجاب را مساوی با چادر بدانیم به مسئله حجاب ظلم کردهایم، درحالیکه در ترویج حجاب باید به مفاهیم علمی و دینی تاکید کنیم.»
وی با بیان اینکه تنها فرهنگی که از سیطره استکبار جهانی مصون مانده، تشیع اسلامی است، اظهار کرد: «تصور میشود پدیده شبیخون یا ناتوی فرهنگی مختص قرن اخیر است؛ اما این مسئله بعنوان یک سنت در قرآن کریم مطرح شده است.»
حجتالاسلام جمالی در ادامه افزود: «آمار نشان میدهد که بالغ بر ۷۰ درصد خانمها دارای پوشش چادر هستند، اما آیا ۳۰ درصد باقی مانده افرادی بدحجاباند… چرا فکر میکنیم این فاجعه آنقدر بزرگ است که با بدحجابی این عده تمام دین از دست میرود.»
مشاور معاون هنری وزارت ارشاد اضافه کرد: «از طرفی مدیران نیز چندان حساس نیستند و انفعالی عمل میکنند؛ به گونهای که شاهد روی کار آمدن مدیران پایبند به اصول دینی هستیم اما مدیریت اسلامی در لایههای زیرین سازمانی کمتر دیده میشود.»
تاثیر نامناسب رسانههای غربی در افزایش فرهنگ بیحجابی در جامعه و عدم توجه کافی و نتیجه بخش نهادهایی همچون وزارت ارشاد بر تبلیغات مکتوب و دیداری در این حوزه دیگر موضوعی بود که در برنامه «زن امروز، جامعه فردا» بدان اشاره شد.
فاطمه دریانی (استاد حوزه و دانشگاه و عضو هیئت علمی پژوهشکده حجاب و عفاف) در این خصوص اظهار کرد: «پژوهشگران همت مضاعفی برای تحلیل آثار نمایشی و تبلیغاتی در رسانه مینمایند ولی متاسفانه مسئولان اجرایی آنقدر سرگرم موازی کاری یا خنثی سازی اقدامات هستند که در حوزه مقابله با ترویج بیحجابی کاری از پیش نمیرود.»
وی اذعان داشت: «متاسفانه شاهد هستیم که در آن واحد شبکهای که فیلمی را با مضامین اخلاقی نمایش میدهد، با پخش آگهیهای بازرگانی نامناسب سیاستهای مثبت آن فیلم را خنثی میکند.»
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: «تظاهر به بیحجابی مختص عدهای خاص است، اما چون این افراد در همه جا حضور دارند، تصور میشود که بدحجابی گسترش یافته؛ از دیگر سو جلوه گریهای زنانه که مختص محیطهای خصوصی است، در محیطهای عمومی دیده میشود و این ویروسی است که به سرعت سرایت میکند.»
وی این بحث را چنین ادامه داد: «برخی خانمهای چادری دارای آرایشهای آن چنانی هستند که اگر چادر بر سر نداشتند، آرایش صورت آنها چندان نمود نمیکرد؛ در صورتیکه اگر مسئله عفاف را مد نظر داریم مسائل مختلفی چون صحبت کردن، راه رفتن و… را تحت پوشش قرار میدهد.»
ديگران، به قدر كافي، از سختيهاي تكليفي به نام حجاب گفتهاند؛